Papegaaienpark Veldhoven

Psittacose

Inleiding
Psittacose wordt veroorzaakt door de bacterie Chlamydia. Er zijn 3 soorten Chlamydia bekend waarvan er 2 alleen voorkomen bij mensen.
Chlamydia psittaci, de derde soort, is besmettelijk voor zeer veel soorten vogels (vooral papegaaiachtigen) en zoogdieren (paard, rund, schaap, hert, kat, cavia, hond, mens). Chlamydia psittaci veroorzaakt een ziekte die psittacose (papegaaienziekte) genoemd wordt bij papegaaiachtigen en ornithose bij alle andere dieren. Bij mensen worden beide termen gebruikt.

Besmetting
Chlamydia verspreiden zich via het verenstof en opgedroogde ontlasting van zieke vogels. Ook de neusuitvloeiing en het speeksel van vogels, evenals de kropmelk van besmette duiven, is besmettelijk. Bij een aantal vogelsoorten is aangetoond dat de chlamydia over kunnen gaan van de vrouwelijke vogel op het ongeboren ei.
Besmette honden, katten, paarden, varkens en mensen zijn niet besmettelijk voor andere mensen of dieren. Vogels, runderen, schapen en geiten kunnen de infectie wel verspreiden.

Ziekteverschijnselen
De ziekteverschijnselen bij vogels met ornithose kunnen zeer wisselend zijn. Als een vogel besmet raakt met de bacterie duurt het vaak een aantal dagen voordat het dier ziekteverschijnselen gaat vertonen, dit heet incubatietijd. Bij papegaaiachtigen is de incubatietijd gemiddeld 42 dagen. Maar bij grasparkieten komt het voor dat zij 7 jaar besmet zijn zonder dat zij ziekteverschijnselen vertonen.
Papegaaien kunnen chlamydia bij zich dragen en verspreiden zonder dat zij zelf ziek zijn, dit noemt men dragers. Op het moment dat deze dieren gestresst worden, bijvoorbeeld door ze te verplaatsen, kunnen zij alsnog ziek worden. Jongen van dragers vertonen vaak wel ziekteverschijnselen.
Veel voorkomende ziekteverschijnselen bij vogels die besmet zijn met chlamydia zijn:
benauwdheid, hoesten, rochelen, pussige neusuitvloeiing, het dichtknijpen van één oog (de zgn. één oog-verkoudheid), licht groene ontlasting of diarree, gele uraten. De meeste dieren met een infectie met chlamydia sterven binnen 14 dagen.
Australische parkieten, duiven, eenden, struisvogels en Europese vinkachtigen vertonen meestal weinig ziekteverschijnselen. Veel van deze dieren overleven deze infectie.

Ziekteverschijnselen bij mensen
Besmette papegaaien, eenden en kalkoenen veroorzaken de meeste en meest heftige ziekte verschijnselen bij de mens. In het wild levende vogels zijn vrijwel nooit veroorzaker van papegaaienziekte bij mensen. Een mens met papegaaienziekte vertoont vaak griepachtige verschijnselen zoals: hoge koorts, ernstige hoofdpijn, rillen, ademnood en sufheid.
Als de ziekte net herkend en behandeld wordt kan er een longontsteking, hersenvliesontsteking, lever of nier schade ontstaan.

Diagnose
Een zekere diagnose wordt gesteld door onderzoek van het gestorven dier. Ook is het mogelijk, middels laboratorium onderzoek chlamydia aan te tonen in ontlasting, neus en oog uitvloeiing. Wel moet men zich realiseren dat een zieke vogel niet altijd chlamydia uitscheidt. Een negatieve test uitslag is dus geen garantie dat het dier vrij is van chlamydia.
Bij mensen wordt de diagnose gesteld door bloedonderzoek.

Behandeling
Psittacose of ornithose is goed te behandelen met antibiotica. Het antibioticum van eerste keus is doxycycline. Dit is dan ook het antibioticum dat gebruikt wordt bij mens en dier. Een behandeling van een ziek mens of dier neemt enkele weken in beslag (meestal 3 weken).